انتشارات

بخش اول تعاریف:

1-1- معلول ذهنی:به افرادی اطلاق می گردد که بر اثر ایجاد نارسائی و نقص درکنش مغز دچار حدی از کم توانی ذهنی گردیده اند در نتیجه قادر به انجام امور شخصی و تکالیف اجتماعی خود در مقایسه با همسالان و افراد مشابه خود نمی باشند

2-1- خدمات توانبخشی: به مجموعه ای از اقدامات توان پزشکی و توانبخشی آموزشی، حرفه ای و اجتماعی گفته می شود که موجبات استقلال نسبی افراد ناتوان و معلول را در جامعه فراهم می نماید و سبب بازگشت مجدد آنان به جامعه و استفاده مساوی از فرصتهای مختلف اجتماعی، شغلی، آموزشی و اقتصادی در مقایسه با افراد سالم می گردد.

3-1- مرکز روزانه آموزشی و توانبخشی معلولان ذهنی زیر 14 سال: به مرکزی اطلاق می گردد که توسط اشخاص حقیقی یا حقوقی با کسب مجوز ازسازمان بهزیستی تاسیس گردیده و تحت نظارت آن معلولان ذهنی زیر 14 سال واجد شرایط آموزش و توانبخشی با بهره هوشی تربیت پذیر و آموزش پذیری که امکان استفاده از مدارس کودکان استثنایی را ندارند، بصورت روزانه پذیرش می‏شوند.

هدف

هدف از تاسیس مراکز روزانه آموزشی و توانبخشی معلولان ذهنی زیر 14 سال توسط بخش غیردولتی، گسترش و ارتقاء سطح کمی و کیفی خدمات آموزشی و توانبخشی به معلولان ذهنی زیر 14 سال و کاهش تصدی گری دولت می باشد.

بخش دوم ضوابط پذیرش معلول

1- معلولان این مراکز صرفاً باید معلولان ذهنی تربیت پذیر و آموزش پذیر با هوش بهر 69-25 و زیر 14 سال (14-2 سال) سن داشته باشند.

2- مراکز افتتاح شده عموماً به سه گونه می توانند معلولان را پذیرش نمایند: الف: پذیرش معلول به شیوه آزاد و با شهریه تعیین شده از سوی حوزه معاونت توانبخشی بهزیستی کشور و با معرفی از طرف کارشناس پذیرش با تعیین بهره هوشی ب: پذیرش معلول با پوشش یارانه شهریه بر اساس قرارداد منعقده بین سازمان بهزیستی و مرکز غیردولتی

تبصره 1: در مورد آن دسته از خانواده هایی که استطاعت پرداخت کل شهریه را ندارند کارشناس پذیرش می تواند بر اساس قرارداد منعقده با مرکز درصدی از معلولان مورد پذیرش در آن مرکز را تحت پوشش یارانه قرار دهد که این میزان بخشی از شهریه هر معلول را تامین نموده و مازاد آن تا سقف شهریه می تواند توسط خانواده معلول پرداخت گردد.

تبصره 2: درصد ظرفیت تحت پوشش یارانه بر اساس شرایط اقتصادی، اجتماعی محل و توسط حوزه معاونت توانبخشی بهزیستی کشور تعیین و میزان یارانه پرداختی بر اساس پیشنهاد آئین نامه اجرایی مصوب شماره 24818-33104 هـ مورخ 11/5/1384 هیئت وزیران سالانه توسط سازمان مدیریت و برنامه ریزی تعیین واعلام می گردد.

ج: بر اساس مصوبه مجلس محترم شورای اسلامی به ازاء معافیت مالیاتی اینگونه مراکز ده درصد از محل ظرفیت موجود مرکز به خانواده های بی بضاعت و کم بضاعت که از طرف بهزیستی استان بصورت رایگان به این گونه مراکز معرفی می شوند اختصاص می یابد.

تبصره 1: مرکز موظف به دریافت مدارک مورد نیاز معلول و خانواده وی جهت تشکیل پرونده می باشد ضمناً می بایست نسبت به تکمیل فرم ارزشیابی اولیه معلولان اقدام و ارزشیابی را به صورت مستمر هر شش ماه یکبار تکرار نماید و همچنین مدارک پزشکی در صورت نیاز و دستورات خاص در مورد معلولان حتماً می باید در پرونده گنجانده شود.

تبصره 2: گروه توانبخشی مرکز اعم از گفتار درمانگر، کاردرمانگر و یا فیزیوتراپ ملزم به یادداشت گزارش روزانه از فعالیت‏های انجام شده در مورد معلول و برنامه هایی که تا جلسه آتی توسط مربی یا خانواده باید صورت گیرد می باشد.

روند اجرایی خدمات در مرکز

1- ساعت فعالیت در مراکز آموزشی و توانبخشی روزانه معلولان ذهنی زیر 14 سال 8 صبح الی 14 و روزهای پنجشنبه از ساعت 8 صبح الی 12 می باشد.

2- یک وعده چاشت و یک وعده غذای گرم طبق برنامه غذایی که با هماهنگی اعضای نظارت تخصصی استانی تهیه می شود سرو می گردد.

3- خروج معلول از ساعت تحویل به مرکز تا پایان ساعت کاری ممنوع می باشد مگر در موارد اضطراری، بنا به درخواست کتبی والدین و هماهنگی با آنها و دستور کتبی مسئول فنی مرکز امکان پذیر خواهد بود.

4- پایگاه اصلی و اولیه عرضه خدمات در طی روز کلاس، و مسئول هماهنگی و برنامه ریزی کارهای مربوط به معلولان مربی کلاس است هر مربی مسئولیت هماهنگی و برنامه های روزانه 12 معلول کلاس خود را دارا می‏باشد.

5- معلولان قبل از ساعت 8 صبح توسط والدین یا سرویسهای حمل و نقل به داخل مرکز آورده می شوند هر مربی با مساعدت کمک مربیها، معلولان مربوط به کلاس خود را تحویل گرفته پس از انجام برنامه های مقدماتی آنان را به کلاس برده و فعالیت های آموزشی و پرورشی خود را طبق برنامه از قبل تعیین شده و نصب شده روی دیوار کلاس برای آنان آغاز می نماید.

6- در خلال ساعات طبق برنامه تنظیمی با واحدهای توانبخشی مرکز، مربیان معلولان کلاس خود را تدریجاً به آن واحدها (مکانوتراپی، گفتاردرمانی، روانشناسی) اعزام داشته و بعد از انجام کار با دریافت برنامه ادامه کار مجدداً معلول را به کلاس بر می گرداند. مربیان باید دقیقاً در جریان اقدامات توانبخشی انجام شده برای هر معلول تحت پوشش خود بوده ضمن تداوم بخشیدن به فعالیت توانبخشی، مراتب را به خانواده نیز آموزش داده و هماهنگ کننده این برنامه ها به آنان باشد.

7- علاوه بر اقدامات آموزش و پرورش و هماهنگی در اجرای برنامه های توانبخشی، برنامه تغذیه معلولان هر کلاس به عهده مربی کلاس بوده و مربی موظف به نظارت و تعلیم دوازده معلول کلاس خود در این زمینه نیز می باشد. نهایتاً حدود ساعت 14 هر مربی معلولان تحت پوشش خود را جهت اعزام به منزل آماده نموده به والدین یا سرویس های حمل و نقل تحویل می دهند. 8- در مورد آن دسته از معلولانی که خانواده امکان پذیرش آنها را راس ساعت 14 ندارد. مرکز می تواند ضمن هماهنگی با بهزیستی محلی را جهت استراحت و نگهداری توام با سرگرمی (تلویزیون، ویدئو، بازی، استراحت) حدود 25% ظرفیت مرکز در نظر گرفته طبق توافق با خانواده در ساعات بعد از ظهر حداکثر تا ساعت 16 نگهداری نموده و در ازاء هر ساعت نگهداری مضاعف در بعد از ظهر مبلغی مطابق با تعرفه تعیین شده از خانواده دریافت نماید.

چگونگی دریافت شهریه از معلولان

1- مرکز حق دارد فقط در حد تعرفه ای که ازطرف سازمان بهزیستی تعیین گردیده از خانواده درخواست شهریه نماید.

2- زمان دریافت شهریه از خانواده ابتدای هر ماه برای همان ماه است و مرکز حق ندارد شهریه بیش از یکماه رابه عنوان پیش پرداخت از خانواده مطالبه نماید. در مورد معلولانی که بدلیلی پس از مدتی کوتاه خانواده از آوردن آنها به مرکز منصرف می گردد: الف: شهریه معلولان تا 15 روز در مرکز بر مبنای تعداد روز محاسبه می گردد. ب: شهریه معلولان از 15 روز به بالا به صورت کامل دریافت می گردد.

3- در مورد آن دسته از معلولانی که سهمی از شهریه آنها توسط بهزیستی پرداخت می گردد مرکز حق دارد فقط ما به التفاوت آن تا سقف شهریه را از خانواده مطالبه نماید.

4- چنانچه معلولی که از کمک شهریه بهزیستی (یارانه) استفاده می کند برای مدتی بیش از 20 روز غیبت (موجه یا غیرموجه)داشت مرکز موظف است مراتب را به کارشناس پذیرش بهزیستی اطلاع دهد تا پس از بررسی وضعیت نسبت به ادامه دریافت کمک شهریه وی تصمیم گیری نمایند.

5- در مورد افرادی که از سهمیه ستاد به طور رایگان یا با حداقل شهریه به مرکز معرفی گردند مرکز موظف است ضمن عرضه خدماتی مشابه سایرین حقوق کامل معلول را رعایت نمایند. همواره انتظار می رود مرکز رعایت حال خانواده در این زمینه را نموده، چنانچه مشکلات مالی در خانواده مشاهده می نماید حتی الامکان از طریق فشار، موجب احجاف و بی آبرویی برای حریم خانواده نگردیده یا معلول را از بهره گیری خدمات محروم ننماید. تبصره 1: دریافت هر گونه وجهی تحت عنوان فعالیتهای کاردرمانی، گفتار درمانی، و فیزیوتراپی از خانواده ممنوع می باشد.

6- انتظار می رود کلیه معلولانی که در این گونه مراکز پذیرفته می شوند در سطحی از ناتوانی باشند که خدمات ارائه شده توانبخشی موجب پویایی شرایط و بهبود وضع این عزیزان گردد و ترخیص آنان با توجه به اشباع گردیدن از خدمات آموزش و پرورش و توانبخشی و ارجاع به سایر ارگانهای آموزشی بوده بنابراین در مقاطع سنی پائین تر از 14 سال نیز می توانند زمینه ترخیص داشته باشند. بدین سبب ارزشیابی مستمر که مبین روند این پویایی باشد حداقل هر شش ماه یکبار لازم الاجرا بوده و نتیجه ارزشیابی در پرونده معلولان ثبت گردد.

سرفصل مواد آموزشی و توانبخشی معلولان این مراکز به شرح ذیل می باشد:

1- ارزیابی و آموزش حرکات بزرگ 2- ارزیابی و آموزش حرکات ظریف 3- هماهنگی چشم و دست 4- خودیاری و رفتارهای تطابقی 5- شناخت اعضای بدن 6- شناخت اندازه و سایز 7- شناخت رنگ 8- شمارش و مفهوم شمارش 9- کشیدن اشکال هندسی 10- جهات 11- تقویت حافظه 12- مهارتهای اجتماعی 13- تقویت و رشد بازی 14- آموزش و تمرین سیر نوشتن و نقاشی کردن 15- زبان آموزی و تسهیل گفتار 16- آموزش و تمرین یکی از سه فعالیت هنری ، موسیقی، تئاتر یا نقاشی 17- فعالیتهای مناسب بدنی و ورزش 18- نشستهای منظم با خانواده های معلولان در غالب انجمن اولیاء و مربیان 19- مشاوره های منظم به خانواده 20- سایر